Cunha cifra de manifestantes que xa en boca do ministro do interior (1,2 millóns, os sindicatos anunciaron dous millóns) son superiores ás que prevían os sindicatos os días previos, todo o mundo dá por bo que esta xornada de mobilización constituíu un éxito para o movemento sindical. Non só pola cantidade de xente que se mobilizou, senón tamén pola extensión que tivo a mobilización en cidades pequenas e medianas a todo o longo e ancho do hexágono.
Desde Perpignan (15.000) a Nantes (50.000), desde Le Havre (35.0009 a Baiona e Pau (15.000), ou desde Brest (13.500) a Niza (20.000), nunca se coñeceron manifestacións -un total de 200- tan concorridas. Mobilizacións que en ocasións superaron as cifras das históricas mobilizacións de 1995, nas que se logrou botar atrás a reforma de pensións de Alain Juppé.
A estas manifestacións hai que engadir as significativas folgas no sector da enerxía (nuclear, refinarías, servizo eléctrico), o transporte (longas distancias e proximidades), o ensino (elemental, secundario e universidade) e, moi importante, o desenvolvemento de folgas no sector privado: industria alimentaria, sector do automóbil, electrónica, etc.
E todo iso a pesar da brunete mediática posta a disposición do goberno, como denuncia a asociación Acrimed (Action Critique Medias): “Desde os informativos matinais ás revistas de actualidade e os debates televisivos, o goberno conta cun forte e nutrido escuadrón de pedagogos, que teiman en aprenderlles aos recalcitrantes que necesariamente son ignorantes ou están mal informados”.
O éxito desta mobilización, o seu seguimento masivo, baséase en dous elementos: o primeiro, a unidade de todos os sindicatos (CFDT, CGT, FO, CFE/CGE, CFTC, UNSA, Solidaries e FSU) e, sobre todo, a participación da CFDT –sindicato maioritario e que até o momento optou sempre máis pola vía do diálogo que da confrontación–; o segundo, que aínda que o detonante desta gran mobilización é a reforma das pensións, o que se expresa na rúa é un enorme cansazo tanto pola degradación continua das condicións de vida e de traballo da maioría social, das súas clases máis desfavorecidas (polos efectos da inflación, a deterioración dos servizos públicos, ou os recortes nas prestacións por desemprego) como pola arrogancia dun goberno que, fiel ao seu credo, só ten como obxectivo enriquecer os máis ricos, até o punto de que o ministro de economía, Bruno Lemaire, nos días previos á folga non tivo ningún reparo en se burlar da proposta que lanzaron 200 multimillonarios do planeta ante a cimeira de Davos, exixindo máis impostos para os ricos para saír da crise provocada pola covid-19. Sobre todo, cando a razón para esta reforma das pensións é enxaugar o déficit orzamentario do goberno.
Todo un xesto que mostra a dureza coa que vai actuar Macron e o seu goberno fronte á mobilización social. Máis tendo en conta que na tramitación parlamentaria da lei conta co apoio da dereita tradicional (Les Republicains), o que lle permite obter unha maioría no parlamento.
De feito, o mesmo día 19 (na conferencia de prensa xunto a Pedro Sánchez en Barcelona), a Macron faltoulle tempo para mostrar a súa determinación para seguir adiante coa reforma, partindo da base de que neste conflito o goberno está a cubrir todos os trámites democráticos (léase, diálogo social -fracasado- cos sindicatos e tramitación parlamentaria) para aprobala. Con iso trata de opor a legalidade institucional á opinión maioritaria no país que rexeita a reforma e, sobre todo, tenta restar lexitimidade democrática á dinámica de mobilización na rúa iniciada o 19 de xaneiro[1].
Así pois, a loita contra a reforma das pensións non fixo máis que empezar; e para gañala, a mobilización social de sindicatos, asociacións e partidos políticos de esquerda iniciada o 19 de xaneiro deberá gañar en extensión e intensidade, porque para que o goberno dea marcha atrás nesta reforma das pensións non abonda con contar coa opinión dunha maioría social en contra, senón que é necesario crear unha correlación de forzas para enviala ao vertedoiro da historia, para forzar a quen goberna a recoñecer que se non se retira a lei o caos será total.
Botando a vista atrás
Neste sentido, non está de máis lembrar o balance da derrota das mobilizacións de 2010. Naquel momento, como sinalou Alain Bihr, “A estratexia sindical, claramente expresada e repetida a vontade polos distintos dirixentes sindicais (François Chérèque e Bernard Thibault, en particular), consistía en ‘gañar a batalla da opinión pública’: demostrar, mediante manifestacións na rúa masivas e repetidas, apoiadas por algunhas xornadas de folga, que a reforma gobernamental era impopular porque se percibía como profundamente inxusta e que, por tanto, o Goberno estaba privado de toda lexitimidade democrática na materia, aínda que tivese a lei da súa parte. O presuposto era que un goberno democrático non pode gobernar contra a rúa e levar a cabo unha reforma tan evidente e masivamente rexeitada polo pobo (no sentido político do termo: todos os cidadáns). (…) Tal estratexia non era absurda a priori. Poderíase basear no precedente de novembro-decembro de 1995, cando, ante un movemento social a grande escala, Alain Juppé (o daquela primeiro ministro) e Jacques Chirac (presidente) tiveron que modificar de xeito importante o seu proxecto de ‘reforma’ do seguro de enfermidade. Mesmo podería invocar un éxito máis recente, o do movemento contra o ‘contrat premier emploi’ (CPE) na primavera de 2006 (…). E, con todo, esta vez, esta estratexia fracasou (…) [Porque] O Goberno actual xa non considera que a súa lexitimidade proveña das urnas e que deba render contas aos seus electores e, máis amplamente, a todos os cidadáns, dos seus compromisos anteriores ou, máis en xeral, do ben público. A súa única lexitimidade é agora a que ostenta a partir do seu total servilismo aos intereses do capital e en particular da súa fracción hexemónica, o capital financeiro”. E, máis en concreto, a estratexia sindical no outono de 2010 non podía pasar por alto a guerra social declarada en Europa a partir do 8-9 de maio na reunión urxente do BCE, do ECOFIN e do FMI para definir un plan de rescate para saír da crise de 2008[2] e da que Macron é un alumno avantaxado”.
Por iso, a cuestión que se dá agora é como construír un movemento forte para gañar. Porque non hai outra alternativa.
Facer fronte ás dificultades, construír un movemento para gañar
Todo o mundo é consciente que a situación non se presenta nada doado, por iso a marxe de erro para a estratexia sindical é, tamén, pequena. Son moitos anos acumulando derrotas e esta mobilización dáse no medio dunha crise económica e social na que cada vez hai máis xente que non chega a fin de mes co salario, o que pode incidir na capacidade de manter un movemento sostido de folgas. Por iso é polo que a resposta a esta ofensiva gobernamental terá que ser dunha intensidade superior á que coñecemos en anos pasados.
A magnitude da mobilización do día 19, a vontade da maioría social do país de reverter as políticas e a arrogancia gobernamental e patronal impoñen importantes responsabilidades á esquerda social e política. Para que Macron retire a súa reforma será necesario elevar o nivel de mobilización co obxectivo de atraer a novos sectores e bloquear o país. Ese é a única linguaxe que entenden Macron e o seu goberno.
Polo momento, tras a mobilización do 19, á que seguiu a manifestación do sábado 21 (convocada polas organizacións xuvenís e apoiada por La France Insoumise, NPA e Generation-s mobilizou unhas 20.000 persoas), o conxunto de organizacións sindicais convocou xa unha nova xornada de folga xeral para o martes 31, ao mesmo tempo que chaman a “multiplicar accións e iniciativas en todo o territorio, nas empresas e nos servizos, nos centros de ensino... mesmo convocando folgas, sobre todo en torno ao 23 de xaneiro no que o Consello de ministros debaterá o proxecto de Lei”. Unha orientación que, en determinados sectores, como o transporte e refinarías ou educación, xa anima debates para levar adiante folgas renovábeis [na nosa linguaxe, unha folga indefinida que se decide día a día]. Este sábado xa se coñece que o conxunto de sindicatos da SNCF convoca unha folga renovábel a partir do día 31, o que é unha boa nova.
A diferenza doutras folgas nas que a xustificación do rexeitamento ás propostas gobernamentais exixía un traballo importante de explicación e pedagoxía, nesta ocasión, estando gañada de antemán a batalla de opinión sobre o despropósito da reforma, o reto de cara ao día 31 vai estar en organizar asembleas xerais de debate nos centros de traballo e ensino para reforzar e ampliar a mobilización, e en crear e estender ao máximo os espazos de debate e reflexión a nivel local sobre a necesidade de elevar o nivel da mobilización para parar a reforma.
Por último, ninguén pode obviar que a importancia do resultado desta confrontación social afecta ao proxecto neoliberal da UE, que ten como un dos seus obxectivos prioritarios o desmantelamento dos sistemas de pensións de repartición. De aí o interese en difundir a experiencia desta loita e de se solidarizar con ela.
_____________________________________________________________________________
Notas:
[1] Nese contexto non está de máis lembrar que no que vai dos anos 2000, polo menos en dúas ocasións a lexitimidade institucional foi totalmente deslexitimada cando se expresou a vontade popular. A primeira, en relación ao referendo sobre o proxecto de constitución europea: votado con 760 votos a favor, 66 en contra e 96 abstencións na asemblea conxunta do Parlamento e Senado, o 27 de xaneiro de 2005; o proxecto foi rexeitado no referendo celebrado en maio dese ano. A segunda, en marzo do ano seguinte, cando o goberno de Villepin tivo que retirar a Lei de Contrato do primeiro emprego aprobada no parlamento o 2 de abril, dada a forte oposición social na rúa.
[2] http://alencontre.org/economie/une-guerre-sociale-nouvelle-s%e2%80%99ouvre-en-europe.html
_____________________________________________________________________________
[Artigo tirado do sitio web Viento Sur, do 21 de xaneiro de 2023